• This email address is being protected from spambots. You need JavaScript enabled to view it.
  • 210 51 55 889

ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΑΡΧΑΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ 1


τοῦ Κωνσταντίνου Γανωτῆ

 

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ὁ Θεὸς τὸν κόσμον ὅλον ἄψυχα καὶ ἔμβια κατεσκεύασε καὶ εἶτα τὸν ἄνθρωπον. Οὕτως ὁ ἄνθρωπος ἐκ πάντων ἤσθιε, μάλιστα δὲ βοτάνας καὶ ὀπώρας.
Ὁ ἥλιος λάμπει ἐπὶ τῆς γῆς καὶ τὰ πάντα θερμαίνει, ὥστε τὰ πάντα διὰ τοῦ ἡλίου θερμαίνονται. Ἐκ τῶν ἀμπέλων οἱ ἄνθρωποι σταφυλὰς λαμβάνουσι καὶ ἐκ τῶν σταφυλῶν τὸν οἶνον παράγουσι. Εἶτα τὸν οἶνον πίνουσι καί εὔθυμοὶ γίνονται καὶ διὰ τήν τοῦ οἴνου ἡδονὴν ᾄδουσι καὶ χορεύουσι.


ΛΕΞΕΙΣ

• ἔμβια = ζωντανὰ
• εἶτα = ἔπειτα
• οὕτω = ἔτσι
• ἤσθιε=ἔτρωγε
( τὸ ρῆμα στὸν Ἐνεστῶτα εἶναι ἐσθίω )
• διὰ τοῦ ἡλίου = μὲ τὸν ἥλιον
• ἐκ τῶν ἀμπέλων = ἀπὸ τὰ ἀμπέλια
• σταφυλὴ = τὸ σταφύλι
• διὰ τὴν...ἡδονὴν = ἐξαιτίας τῆς ἡδονῆς
• ᾄδουσι = τραγουδοῦν
• χορεύουσι = τραγουδοῦν ὁμαδικὰ καὶ χορεύουν


ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

1. Τὰ πνεύματα εἶναι σημάδια ποὺ μπαίνουν πάνω ἀπὸ τὸ πρῶτο γράμμα τῆς λέξης ὅταν αὐτὸ τὸ γράμμα εἶναι φωνῆεν
2. Τὰ πνεύματα εἶναι ἡ ψιλὴ ( ἐ ) καὶ ἡ δασεῖα ( ἑ )
π.χ. ἐλπίς, ἀγάπη, ἅγιος, ἥλιος, ὑγρὸς

3. Μερικὲς λέξεις ποὺ παίρνουν δασεῖα εἶναι :

Ἑλλάς, Ἕλληνες, ἑσπέρα, ἕτοιμος, ἥλιος, ἡ (ἄρθρο), ἡμέρα, ἱερός, ἱερεύς, ἱστορία, ὅλος, ὅμοιος, ὁρῶ (=βλέπω), ὁ (ἄρθρο), ὑγρός- καὶ ὅλες οἱ λέξεις ποὺ ἀρχίζουν μὲ υ-, ὥρα, ὡραῖος
4. Οἱ τόνοι εἶναι ἡ ὀξεῖα (ά), ἡ βαρεῖα (ὰ), ἡ περισπωμένη (ᾶ)
5. Τὰ φωνήεντα εἶναι ἑπτά : α, ε, η, ι, ο, υ, ω
6. Οἱ δίφθογγοι εἶναι : αι, ει, οι, ου, υι, αυ, ευ, ηυ
7. Ὑπάρχουν και οι καταχρηστικοὶ δίφθογγοι ποὺ παίρνουν τὸ δεύτερο γράμμα ἀπὸ κάτω : ᾳ, ῃ, ῳ
8. Οἱ δίφθογγοι παίρνουν τόνους και πνεύματα στὸ δεύτερο γράμμα τους
9. Τὰ φωνήεντα ε & ο χαρακτηρίζονται βραχέα ( σύμβολο πάνω ἀπ’τὸ γράμμα ῠ )
10. Τὰ φωνήεντα η & ω καὶ οι δίφθογγοι χαρακτηρίζονται μακρά ( σύμβολο πάνω ἀπ’τὸ γράμμα )
11. Ὅταν οι δίφθογγοι αι & οι εἶναι στὸ τέλος τῆς λέξης χαρακτηρίζονται ὡς βραχεῖς
12. Τὰ α, ι, υ ὀνομάζονται δίχρονα καὶ χαρακτηρίζονται γενικὰ ὡς βραχέα καὶ σπάνια ὡς μακρά, ὅπως νίκη, τιμή, ψυχή, λύπη, κίνδυνος, σφραγίς, βαλβίς. Σὲ αὐτὲς τὶς λέξεις τὰ δίχρονα α, ι, υ εἶναι μακρά, ὅπως ἐπίσης και τὸ ι τῶν ὀνομάτων ποὺ τελειώνουν σὲ -ιτης π.χ. πολίτης.


ΚΑΝΟΝΕΣ ΤΟΝΙΣΜΟΥ

1. Ὅταν τονίζονται τὰ βραχέα γράμματα, παίρνουν πάντοτε ὀξεῖα.
2. Ὅταν τονίζεται ἡ πρόπαραλήγουσα, βάζουμε πάντοτε ὀξεῖα π.χ. γήπεδον, φρόνιμος, ὥριμος.
3. Ὅταν τονίζεται ἡ λήγουσα καὶ δὲν παίρνει περισπωμένη, βάζουμε βαρεῖα π.χ. δυνατὸς – εὐχαὶ - λαβὶς
4. Ὅταν ἀκολουθεῖ σημεῖο στίξης ( τελεία, κόμμα, θαυμαστικό, ἐρωτηματικὸ ) ἢ ἄτονη λέξη, τότε ἡ λήγουσα παίρνει ὀξεῖα π.χ. τιμή, - δυνατός.- ἰδέ με
5. Ὅταν παραλήγουσα τονίζεται καὶ εἶναι μακρὰ καὶ ἡ λήγουσα βραχεῖα, τότε ἡ παραλήγουσα παίρνει περισπωμένη π.χ. ἦγε, κῆπος, κῶνος, ὦμος
6. Τὰ ρήματα στὸν Ἐνεστῶτα, ποὺ τονίζονται στὴ λήγουσα, παίρνουν περισπωμένη π.χ. ἀγαπῶ, δηλῶ.


ΑΣΚΗΣΕΙΣ

1. Τόνισε τὶς παρακάτω λέξεις :
τονος, θερος, χαιτη, λαος τομη βεβαιος, τίμιος, εὐγενεια, τελειος, πιστις, νησος, νησοι, ὡραιαι, τοιχος, διαστημα, εἰρηνη
2. Βάλε τοὺς τόνους καὶ τὰ πνεύματα :
Αγιος ο Θεος, αγιος ισχυρος, αγιος αθανατος · ελεησον ἡμᾶς.
Εις το ονομα του Πατρος και του Υιου και του Αγιου Πνευματος. Αμην.


ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ τοῦ Κωνσταντίνου Γανωτῆ 2ο ΜΑΘΗΜΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ
Ἡ μηλέα φέρει μῆλα. Τὰ μῆλα συλλέγονται τὸ φθινόπωρον. Οἱ γεωργοὶ συλλέγουσι τὰ μῆλα καὶ ὀλίγα ἐσθίουσιν αὐτοί, τὰ δὲ λοιπὰ μεταφέρουσιν εἰς τὴν πόλιν, ἔνθα οἱ ἔμποροι ἀγοράζουσιν αὐτά. Καὶ ἄλλους καρποὺς παράγουσιν οἱ γεωργοί, σταφυλάς, κάρυα καὶ μάλιστα τὰς ἐλαίας, ἐξ ὧν τὸ ἔλαιον γίνεται. Ἐκ τῶν σταφυλῶν γίνεται ὁ περιπόθητος οἶνος · ὁ οἶνος πολλοῖς ἀρεστός ἐστιν καὶ ἐξ αὐτοῦ πολλοὶ τέρπονται.

ΛΕΞΕΙΣ
• φέρει μῆλα = κάνει (παράγει) μῆλα
• συλλέγουσιν = μαζεύουν (ῥῆμα συλλέγω)
• ἐσθίουσιν = τρῶνε ( ῥῆμα ἐσθίω)
• παράγουσιν = παράγουν
• κάρυα = καρύδια
• τέρπονται = εὐχαριστιοῦνται
• ἔνθα = ὅπου
• ἐξ ὧν = ἀπὸ τὰ ὁποῖα

ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ

1. Οἱ λέξεις : μηλέα, μῆλα, φθινόπωρον, γεωργοί, πόλιν, ἔμποροι, καρπούς, σταφυλάς, κάρυα, ἐλαίας, ἔλαιον εἶναι ὀνόματα-οὐσιαστικά.
* Οἱ ἀρχαῖοι ἔλεγαν τὶς λέξεις ὀνόματα.

2. Οἱ λέξεις : ὀλίγα, λοιπά, περιπόθητος, πολλοῖς, ἀρεστὸς εἶναι ἐπίθετα. Φανερώνουν μιὰ ἰδιότητα τῶν οὐσιαστικῶν.

3. Οἱ λέξεις : φέρει, συλλέγονται, συλλέγουσι, ἐσθίουσιν, ἀγοράζουσιν, παράγουσιν, γίνεται, ἐστιν, τέρπονται εἶναι ρήματα.
Ἀπὸ αὐτά, τὰ ῥήματα φέρει, συλλέγουσι, ἐσθίουσιν, ἀγοράζουσιν, παράγουσιν, ἐστιν, ἀνήκουν στὴν Ἐνεργητικὴ Φωνή, ἐνῶ τὰ συλλέγονται, γίνεται, τέρπονται, ἀνήκουν στὴ Μέση Φωνή.

Τέλος, τὸ ῥῆμα ἐστι(ν) = [ γ΄ πρόσωπο τοῦ ρήματος εἰμὶ = εἶμαι ] εἶναι εἰδικὸ ῥῆμα, γιατὶ τὸ Ὑποκείμενό του οὔτε κάνει οὔτε παθαίνει τίποτα καὶ ἐπειδὴ συνδέει τὸ Ὑποκείμενο μὲ τὸ κατηγορούμενο, λέγεται συνδετικὸ ῥῆμα.
* Τὸ ἴδιο συμβαίνει καὶ μὲ τὸ ῥῆμα γίνεται, ποὺ στὸ α΄πρόσωπο εἶναι γίνομαι.


ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ τοῦ Κωνσταντίνου Γανωτῆ 3ο ΜΑΘΗΜΑ

ΚΕΙΜΕΝΟ

Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινὴ καὶ ὁ πατήρ μου ὁ γεωργός ἐστι. Πᾶν κλῆμα μὴ φέρον καρπὸν αἴρει αὐτὸ καὶ πᾶν φέρον καρπὸν καθαίρει αὐτό, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρῃ. Μείνατε οὖν ἐν ἐμοὶ κἀγὼ ἐν ὑμῖν, ἵνα πλείονα καρπὸν φέρητε.

ΛΕΞΕΙΣ


• ἄμπελος = τὸ ἀμπέλι
• αἴρει = σηκώνει, ξερριζώνει
• καθαίρει = καθαρίζει
• ἵνα...φέρῃ = γιὰ νὰ φέρει (κάνει) * τὸ ἵνα λέγεται τελικὸς σύνδεσμος
• πλείονα = περισσότερο
• πᾶν κλῆμα = κάθε κλῆμα


ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ


Ἡ προσωπικὴ ἀντωνυμία καὶ ἡ μετάφρασή της στὰ νέα ἑλληνικὰ :

ΕΝΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

        Α΄ πρόσωπο           Β΄ πρόσωπο           Γ΄ πρόσωπο

ΟΝ.   ἐγὼ= ἐγὼ                σὺ= ἐσὺ                     -
ΓΕΝ.  ἐμοῦ/μου= μου       σοῦ/σου= σου       οὗ= αὐτοῦ-ῆς-οῦ
ΔΟΤ. ἐμοὶ/μοι= σὲ μένα   σοὶ/σοι= σὲ σένα   οἷ= σ’αὐτὸν-ὴν-ὸ
ΑΙΤ.  ἐμὲ/με= ἐμένα         σὲ/σε= ἐσένα          ἕ/ἑ= αὐτὸν-ὴν-ὸ

 

ΠΛΗΘΥΝΤΙΚΟΣ ΑΡΙΘΜΟΣ

        Α΄ πρόσωπο           Β΄ πρόσωπο            Γ΄ πρόσωπο

ΟΝ.   ἡμεῖς= ἐμεῖς             ὑμεῖς= σεῖς           σφεῖς= αὐτοὶ-ὲς-ὰ
ΓΕΝ.  ἡμῶν= μᾶς/μας       ὑμῶν= σᾶς/σας    σφῶν= αὐτῶν
ΔΟΤ. ἡμῖν= σὲ μᾶς            ὑμῖν= σὲ σᾶς        σφίσι(ν)= σ’αὐτοὺς-ὲς-ὰ
ΑΙΤ.  ἡμᾶς= μᾶς                ὑμᾶς= σᾶς/σας     σφᾶς= αὐτοὺς-ὲς-ὰ


ΑΣΚΗΣΗ


Γράψε στὰ ἀρχαῖα :


ἐμεῖς, ὁ φίλος μου, φέρνω σὲ σένα, λέγει σ’ ἐμᾶς, λέγουν αὐτοί, λέγει σ’αὐτούς, οἱ φίλοι μας, οἱ διδάσκαλοί μας, φέρνουν σὲ μᾶς, λέγει σὲ σᾶς.